Toolkit warsztatowy

Poniższe metody warsztatowe można stosować niezależnie lub łączyć z recepturami materiałów. Każda metoda wiąże proces materiałowy z konkretną formą zaangażowania społeczności.

Metoda 01 — Wspólne spacery materiałowe

Zastosowanie: Morszczynianie / Sea Glass Mosaic

Prowadzony spacer wzdłuż wybrzeża staje się procesem zbierania materiału i zaproszeniem do czytania brzegu jak żywego archiwum.

Grupy docelowe

• lokalni mieszkańcy
• seniorzy
• rodziny
• artyści i edukatorzy

Struktura

1. Przedstaw szkło morskie jako materiał ukształtowany przez fale, piasek i czas.
2. Spacerujcie po plaży i wspólnie zbierajcie fragmenty.
3. Porozmawiajcie o możliwym pochodzeniu materiału: butelkach, oknach, statkach, budynkach i gruzie.
4. Posortujcie, oczyśćcie i udokumentujcie zebrane kawałki.
5. Wykorzystajcie materiał w mozaikach lub wspólnych kompozycjach.

Kluczowe pytania

• Co morze oddaje na brzeg?
• Jakie historie kryją się w znalezionych materiałach?
• Jak odpad może stać się wspólną pracą artystyczną?

Metoda 02 — Seniorzy jako eksperci od materiałów

Zastosowanie: Morszczynianie / warsztaty z wapnem i szkłem morskim

Podstawowa zasada tej metody jest prosta: seniorzy są uczestnikami i ekspertami. Ich doświadczenie życiowe może wnieść wiedzę o historycznych technikach budowlanych, kulturze napraw, lokalnych materiałach i pamięci sąsiedztwa.

Przebieg warsztatu

1. Przedstaw wapno, materiały z muszli i odniesienia do historycznego budownictwa.
2. Zapytaj uczestników o ich doświadczenia z wapnem, tynkiem, naprawami, utrzymaniem domu i lokalnym budownictwem.
3. Zbieraj opowieści podczas wspólnego wykonywania próbek.
4. Traktuj uwagi techniczne i wspomnienia jako wiedzę projektową.
5. Wykorzystaj warsztat do tworzenia zarówno próbek materiałów, jak i historii mówionej.

Proponowane pytania

• Jak dawniej używano wapna w domach i budownictwie?
• Jakie materiały były dostępne lokalnie?
• Jakie naprawy ludzie wykonywali samodzielnie?
• Co młodsze pokolenia powinny wiedzieć o tych materiałach?

Metoda 03 — Opowieści o gatunkach

Zastosowanie: Mòrzëca / warsztaty w szkołach podstawowych

Opowieści o gatunkach przekładają wiedzę naukową na tworzenie postaci. Pomagają młodym uczestnikom zrozumieć funkcje ekologiczne poprzez wyobrażenie sobie gatunku jako bohatera z potrzebami, zdolnościami, relacjami i zagrożeniami.

Proces

1. Przedstaw Furcellaria lumbricalis / widlika w kontekście naukowym: siedlisko, rolę, zagrożenia i potencjał materiałowy.
2. Poproś uczniów o wyobrażenie sobie widlika jako postaci.
3. Dodaj cechy: co robi widlik, komu pomaga, czego się boi?
4. Twórzcie rysunki i krótkie historie.
5. Wykorzystaj wybrane motywy jako inspirację do muralu.

Przykład: Kwiaciarka Krysia, przyjazna postać glonu dbająca o podwodne ogrody i tworząca schronienie dla innych organizmów.

Dlaczego to działa

Personifikacja pomaga uczestnikom poczuć troskę, a nie tylko zrozumieć. Przekształca pomijany makroglon w widocznego bohatera Bałtyku.

Metoda 04 — Od odpadu z restauracji do wspólnej farby

Zastosowanie: Mòrzëca i wszystkie zastosowania Shell White

Metoda obejmuje pełną przemianę muszli ostryg w farbę wapienną wytwarzaną ze społecznością. Uczestnicy stają się częścią całej drogi materiału: od odpadu z restauracji do gotowego muralu.

Grupy docelowe

• restauracje
• uczniowie szkół zawodowych i budowlanych
• lokalni mieszkańcy
• artyści i twórcy

Czas trwania

3–8 tygodni, zależnie od czasu dojrzewania wapna.

Cele edukacyjne

• zrozumienie obiegu zamkniętego materiałów
• wprowadzenie do chemii wapna
• powiązanie odpadów żywnościowych z materiałami budowlanymi
• budowanie poczucia współodpowiedzialności poprzez wspólne tworzenie

Proces

1. Zbierz muszle ostryg z restauracji. W Seatizens zebrano ponad 20 kg z dwóch restauracji w Gdańsku.
2. Oczyść, zważ i udokumentuj muszle.
3. Wypal muszle z uczniami szkoły zawodowej w piecu ceramicznym.
4. Rozdrobnij i zgaś wypalone muszle w bezpiecznych warunkach warsztatowych.
5. Przygotuj Shell White z dojrzałego wapna hydratyzowanego i wody.
6. Wykorzystaj farbę we wspólnie tworzonym muralu lub na powierzchni w przestrzeni publicznej.

Przemiany chemiczne

Węglan wapnia podczas wypalania staje się wapnem palonym: CaCO3 → CaO + CO2.

Wapno palone podczas gaszenia staje się wapnem hydratyzowanym: CaO + H2O → Ca(OH)2.

Dlaczego to działa

Większość ludzi nigdy nie obserwuje powstawania materiału budowlanego. Udział w każdym etapie pogłębia zrozumienie obiegu materiałów i wzmacnia relację z ostateczną pracą artystyczną.

Metoda 05 — Współprojektowanie materiałów z osobami z niepełnosprawnościami

Zastosowanie: Marine Colonies / Alginate-Shell Plaster

Metoda traktuje osoby z niepełnosprawnościami jako współprojektantów właściwości materiałów. W Seatizens pierwsze próbki koloru i faktury opracowane z Fundacją Sprawni Inaczej stały się podstawą palety ostatecznej instalacji.

Proces

1. Przygotuj bezpieczne próbki muszli, pigmentów i mieszanek alginianowych.
2. Zaproś uczestników do testowania faktury, koloru i połączeń.
3. Starannie dokumentuj każdą próbkę.
4. Wybierz powtarzające się decyzje oraz nieoczekiwane rezultaty.
5. Przełóż wyniki warsztatu na końcowe decyzje materiałowe.

Dlaczego to działa

Metoda docenia wiedzę zmysłową, intuicję i badanie przez dotyk. Poszerza krąg osób, których głos ma znaczenie w projektowaniu materiałów.

Metoda 06 — Współpraca sztuki z nauką

Zastosowanie: wszystkie murale

Seatizens powstawało w interdyscyplinarnych grupach łączących artystów, naukowców badających morze, praktyków materiałowych, mieszkańców i organizacje społeczne. Konsultacje naukowe wpływały zarówno na treści ekologiczne, jak i decyzje materiałowe.

Jak zorganizować współpracę

1. Zacznij od spotkań badawczych przed projektowaniem pracy.
2. Twórz grupy tematyczne wokół organizmów, materiałów lub historii.
3. Włączaj naukowców jako współpracowników podczas procesu, zamiast prosić ich wyłącznie o końcowe zatwierdzenie.
4. Przekładaj wiedzę naukową na materiał, formę, kolor i zadania warsztatowe.
5. Zostaw miejsce na doświadczenie życiowe, lokalną pamięć i wiedzę społeczności.

Przykłady z Seatizens

• Konsultacje IO PAN dotyczące alg, muszli, organizmów węglanowych i ekologii Bałtyku.
• Współpraca z Wiesławem Stępniem, emerytowanym archeologiem morskim, dotycząca pamięci Bałtyku i historii podwodnej.
• Konsultacje materiałowe z artystami, specjalistami od tynków, rybakami i lokalnymi mieszkańcami.

Metoda 07 — Pocztówki do morza

Zastosowanie: Mòrzëca / targi designu KONKRETY / kontynuacja w Barcelonie

Warsztat zamienia bałtyckie glony w materiał do opowiadania historii. Uczestnicy tworzą pocztówki i kolaże z przezroczystych arkuszy bioplastiku agarowego powiązanych z Furcellaria lumbricalis. Metoda łączy wiedzę o morzu, eksperyment materiałowy i osobistą refleksję.

Struktura warsztatu

1. Przedstaw widlika jako bałtycki krasnorost i źródło agaru.
2. Pozwól uczestnikom dotykać, zginać i ciąć arkusze bioplastiku agarowego.
3. Zaproś do stworzenia pocztówki lub kolażu dla morza.
4. Zaproponuj pytanie: gdyby morze mogło dostać od Ciebie pocztówkę, co chciałbyś mu powiedzieć?
5. Pokaż lub udokumentuj prace jako wspólne archiwum.

Kontynuacja w Barcelonie

Podczas finałowej konferencji PartArt4OW w Barcelonie opowieść o bioplastiku agarowym rozwinięto w tymczasowy mural na witrynie. Shell White zastosowano jako usuwalną farbę mineralną na szkle, a półprzezroczyste arkusze agarowe przytwierdzono do witryny jako kolorowe elementy przypominające mozaikę. Pokazało to, że bioplastik agarowy może szczególnie dobrze działać jako warstwa filtrująca światło na istniejącym podłożu, takim jak szkło.